Wykład: Wstęp do teologii ikony: ks. Dominik Jezierski
Grzegorz Niemyjski - absolwent Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych we Wrocławiu oraz Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu na Wydziale Malarstwa i Rzeźby (dyplom z rzeźby w pracowni prof. Alfredy Poznańskiej i adj Christosa Mandziosa – 1999 r.) Obecnie jest pracownikiem dydaktycznym w Katedrze Rzeźby swej macierzystej uczelni. Poza pracą dydaktyczną i rzeźbiarską zajmuje się również ikonografią.
Ikona pasjonuje mnie ze względów zarówno religijnych, jak i plastycznych.
Jest zjawiskiem, które trwa pomimo przemian kulturowych i cywilizacyjnych. W niej odnajduję odpowiedzi na nurtujące mnie pytania, dotyczące sztuki współczesnej. Jest przestrzenią duchową, wyrażoną językiem plastyki.
Doskonale łączy w sobie treść z formą, w zasadzie są to w ikonie wartości spojone w jedną całość.
Treściowo dotyka spraw najważniejszych: zbawienia, sensu życia, wartości, do których powinien dążyć człowiek, a formalnie wyraża się poprzez pewien, ukształtowany przez wieki język, (...) pewien kanon, który dla wielu osób(...) jest anachronizmem. (...) Świadome zawężenie środków formalnych w celu mocniejszego przekazu treści, jest niewątpliwie pewną trudnością warsztatową, ale staje się także swego rodzaju filtrem, oczyszczającym ikonę z przypadków i „modnych” trendów. Może właśnie dlatego dzisiaj jest ona tak pociągająca i intrygująca zarazem.
...[Ikona] nie jest tylko zwykłym dziełem plastycznym. Jest ona przedmiotem fizycznym, odgrywającym ważną rolę w życiu duchowym, (...) ma poprzez zmysł wzroku prowadzić do „Niewidzialnego”, ma łączyć człowieka z Bogiem w Trójcy Jedynym, który umarł za człowieka i zmartwychwstał dla niego. I dlatego ikona nie może być przestrzenią zaśmieconą pseudowartościami, nie można jej zdominować emocjami czy powierzchownymi efektami.
Dla mnie ostatecznym kryterium oceny przy pracy nad deską, która ma stać się ikoną, jest fakt, czy będzie można się poprzez nią modlić. Obecnie w Europie Zachodniej przeżywany jest „powrót” ikony. Wiele wspólnot religijnych buduje swą wiarę zanurzając się na nowo w jej przestrzeń. Także wielu twórców świadomie nawiązuje do tej estetyki w swoich pracach .Najlepszym przykładem może być zmarły w tym roku, prof. Jerzy Nowosielski – malarz, który uświadomił rzeszy młodych artystów, fakt, że w ikonie jest zarówno realizm (chociaż podporządkowany mistyce), ale także abstrakcja geometryczna czy pewnego rodzaju ekspresjonizm, jest także swego rodzaju romantyzm i symbolizm. (...)Wiele zjawisk obecnych ,wydawało by się dopiero we współczesnej sztuce, odnaleźć możemy w starych ikonach. Doskonale o tym pisze Pani prof. Renata Rogozińska w książce „Ikona w sztuce XX wieku”. Słowa C.K.Norwida „ …malarstwo to tylko procent od kontemplacji…” nabierają wyjątkowego znaczenia w ikonografii. Mam nadzieję , że podczas ikonograficznych warsztatów dla młodzieży w Polkowicach doświadczymy znaczenia Jego słów.
Grzegorz Niemyjski